Sinematek Nasıl Girilir?
Daha önce sinematek kelimesini duymamış olan ya da “Aha, ne bu şimdi, sinemadaki film yemekleri mi?” diye merak eden arkadaşlar için ufak bir açıklama yapayım: Sinematek, filmleri daha derinlemesine, sanatsal bir bakış açısıyla izlemek için ideal bir yerdir. Kısacası, Hollywood’un aksiyon patlamalarından çok, sanat filmleriyle akıl yoran, uzun uzun tartışılan, her bir karesinde bir anlam aradığınız, bıçak gibi keskin filmlerin mekanıdır. Benim gibi sıradan sinema izleyicileri içinse, “Sinematek nasıl girilir?” sorusu, bir yandan gizemli, diğer yandan epey korkutucu bir bulmaca gibi.
Şimdi gelin, bu gizemli kapıdan nasıl geçeceğimizi, yani sinematek nasıl girilir sorusunun cevabını birlikte çözmeye çalışalım!
Sinematek: Yüksek Kültürün Doruğu Mı?
Öncelikle, sinematek kültürünün ne kadar “yüksek” olduğuna bir değinelim. Şimdi, sinematekler genellikle sanatsal filmlerle, dünya sinemasının “bizim mahallede gösterilmeyen” başyapıtlarıyla ünlüdür. Düşünsenize, bir gün sinemaya gidip “Çakallarla Dans”ı izleyip, ertesi gün sinematek salonunda Tarkovski’nin Solaris’ini izliyorsunuz. Akşam ne izleyeceğinize karar vermek gibi bir mesele var; bir tarafta kahkahalar, diğer tarafta derin düşünceler. Hani bazen sinemaya gidip, patlamış mısırınızı yerken bir anda filmdeki karakterlerle bağ kuruyorsunuz ya, işte sinematek size böyle bir şey vaat eder. Ama bunu yaparken “Ben kültürlü adam oldum!” havasına girmeye çalışırken, bir yandan da “Acaba bu filmdeki her şeyi anlamadım mı?” sorusuyla yüzleşirsiniz.
Sinematek Nasıl Girilir? 101
Bu kısımdan sonra herkesin aklında tek bir soru vardır: “Sinematek nasıl girilir? Kimler girebilir?” Gerçekten bu kadar “yüksek kültür” vurgusu yapıldıktan sonra, bu sinematek mekânlarına girerken insan bir anda kendini sadece artistik filmler izlemekle kalmıyor, bir de üzerine entelektüel gözlük takarken buluyor. Ama merak etmeyin, aslında öyle fazla korkmanıza gerek yok. Sinematekler, başka bir gezegenin sakinleri gibi görünseler de, içeriye girmenin bazı basit yolları var.
1. Sinemateklerin Kapısını Çalmak
İlk yapmanız gereken, sinemateklerin olduğu yerleri öğrenmek. Gerçekten de, İzmir gibi şehirlerdeki sinematekler, yerel sinema salonlarından biraz daha uzak olabilir. Ama bir internet araştırması yaparak sinemateklerin olduğu yerleri öğrenmek, bu kapıyı nasıl çalacağınızı gösterecek. Genellikle “sinematek” kelimesi, bir derginin ve gazetelerin köşelerinde sıkça yer alır. Veya bir arkadaşınıza “Ya, bu hafta sinematek gösterimi varmış, gidelim mi?” diye sorabilirsiniz. Cevap ne olursa olsun, kendi maceranızı başlatmış olursunuz!
2. Film Seçimi
Sinemateğe girdiğinizde, hangi filmi izleyeceğinize karar vermek biraz “artistik” olabilir. “Aaa, şu Fransız filmi ne kadar kültürlüymüş, onu izlemeliyim” gibi bir hisse kapılabilirsiniz. Ama dikkat! Sinematek filmleri genelde belirli bir izleyici kitlesine hitap eder. Film afişini inceleyip, ne kadar entelektüel olduğunu anlamaya çalışın (tabii ki de neyi anlamadığınız hakkında bir fikir edinmek isterseniz). Filmi izlerken, sürekli yanınızdaki insanlara “Bu kadarı ne anlama geliyor?” diye sorabilirsiniz. Tabii, soruları fazla sormayın, yoksa kimse sizin entelektüel seviyenizi tartışmak istemez.
İç ses: “Sinemateğe girdim, bu filmde büyük ihtimalle anlamadığım 3-4 şey vardır. Ama sorun değil, belki bir hafta sonra YouTube’da çözümü bulurum.”
3. Bilet Almak
Sinemateklere bilet almak da genellikle farklı bir deneyimdir. Hani bazen sinema salonlarında patlamış mısırla sıra beklerken birinin “Sinemateke bilet alacağız” dediğini duyarsınız ya, işte o an her şey biraz daha zorlaşır. Çünkü sinematekler genelde çok büyük bir yer değildir, bilet almak da bazen “Buna değer mi?” düşüncesi yaratabilir. Ama korkmayın, bilet alırken de biraz daha derin bir kültürlü hava estirmeniz mümkündür. Eğer sinematek biletinize entelektüel bir hava katmak isterseniz, gişedeki görevliye “Bunu şair Tarkovski izlediği bir salonda izledi değil mi?” gibi şık cümleler kurabilirsiniz.
Sinematek Kültürüne Katılmak
Gerçekten sinematek dünyasına adım atmaya karar verdiğinizde, bir kültür seviyesi yüksek gibi davranmakla kalmazsınız, bir noktada film hakkında “Vaaay, bu yönetmen aslında filmde bir metafor kullanmış” diyebilecek seviyeye gelirsiniz. Film bittikten sonra salonun içinde kimseyi tanımıyorsunuz, ancak film hakkında hafif bir entelektüel tartışma başlatmak isterseniz, “Bence burada kullanılan renk paleti, karakterin içsel bozukluğunu simgeliyor” gibi bir lafla başlayabilirsiniz. Kim bilir, belki de yeni arkadaşlar edinirsiniz!
İç ses: “Ya acaba bu filmi doğru düzgün izledim mi, yoksa biraz fazla mısır mı yedim?”
Sinematek Bitti, Peki Ne Yapmalı?
Eğer sinematek izlediğiniz filmi gerçekten beğendiyseniz, tartışmak, başkalarına anlatmak istersiniz. Ama anlatırken kendinizi fazla entelektüel bir şekilde ifade etmeye çalışmayın. Gerçekten film hakkında derin bir analiz yapıyorsunuz ama ortada bir komik yan var: Sinematek izlerken düşündüğünüz her şey, biraz da “Ya, ne anlatıyorsun sen?” hissiyatına dönüşebilir.
Film bitip dışarıya çıktığınızda, elbette bir kahve içmeye gidersiniz. Ama “Sinematek nasıl girilir?” sorusunun cevabını bulduğunuz an, bu kahve biraz daha farklı bir anlam taşır. Artık entelektüel sohbetlerinizi başlatmış, bir adım daha öteye geçmişsinizdir.
Sinematek Sonrası: Yeni Bir Macera
Birkaç hafta sonra, sinematekle tanıştığınızda tekrar gitmek istersiniz. Belki de bir grup arkadaşınıza, “Hadi sinematek gidelim, şu film gerçekten çok derin!” diyebilirsiniz. Çünkü artık sinematek, hayatınızın bir parçasıdır. Sinematek nasıl girilir sorusunun cevabı da şöyle olacaktır: Artık “Ben de bir sinematek izleyicisiyim, bir dahaki hafta da geliriz” şeklinde bir sohbete dönüşür.
Sonuç olarak, sinematek bir kapıdır. İçeri girmeyi başarmak, bazen çok kolay olmayabilir ama bir kez içeri girdiğinizde, sinematik dünyalarına açılmak işin sadece başlangıcıdır. Geriye sadece bu kültürlü dünyada kimseyi şaşırtmamak ve doğru filmi seçmek kalır.